Skip to main content

Posts

အာဆီယံသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်- မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များအား တီမောလက်စတေတွင် အမှုဖွင့်တရားစွဲဆို

မြန်မာနိုင်ငံ၏ နွေဦးတော်လှန်ရေး (၅) နှစ်ပြည့် အချိန်အခါနှင့် တိုက်ဆိုင်စွာပင် မြန်မာပြည်သူများအတွက် တရားမျှတမှု ရှာဖွေရေးတွင် အရေးကြီးသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်များ၏ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တီမောလက်စတေ (Timor-Leste) နိုင်ငံ တရားရေးအာဏာပိုင်များက တရားဝင် အမှုဖွင့်လှစ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁။ အာဆီယံသမိုင်း၏ ထူးခြားသော ခြေလှမ်း ဤအမှုသည် အာဆီယံ (ASEAN) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုက အခြားအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုမှ ခေါင်းဆောင်များအပေါ် တရားဥပဒေကြောင်းအရ ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်အရေးယူလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တီမောလက်စတေ၏ အစိုးရရှေ့နေရုံးသည် ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) က တင်သွင်းခဲ့သည့် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ ဝါရင့်အစိုးရရှေ့နေတစ်ဦးအား အမှုစစ်ဆေးရန် တရားဝင် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။ ၂။ အမှုတွဲတွင် ပါဝင်သော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်များ တိုင်တန်းချက်တွင် မြန်မာစစ်တပ်က ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ငြင်းချက်ထုတ်မရသော အထောက်အထားများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ - ၇ လအရွယ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ခင်ပွန်းဖြစ်သူရှေ့တွင် အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိန်း...
Recent posts

ရှီကျင့်ဖျင်၏ ရာဇပလ္လင်ကို လှုပ်ခတ်စေမည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၏ "လျှို့ဝှက်ပေးစာ"

 တရုတ်နိုင်ငံရေး အသိုင်းအဝိုင်းမှာတော့ မုန်တိုင်းကြီး တစ်ခု တိုက်ခတ်နေပါပြီ။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျန်ယိုရှီးယား (Zhang Youxia) ကိုယ်တိုင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတုန်းက လျှို့ဝှက်ရေးသားခဲ့တဲ့ "ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပေးစာ" တစ်စောင် မနေ့က လူသိရှင်ကြား ထွက်ပေါ်လာခဲ့လို့ပါပဲ။ ဒီစာဟာ သာမန်စာမဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ကို သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီဆိုတာနဲ့ ချက်ချင်း ထုတ်ပြန်ဖို့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးက ကြိုတင်စီစဉ်ခဲ့တဲ့ "နောက်ဆုံးလက်နက်" ဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ သူ့ရဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ တကယ်ဖြစ်လာပြီး စာလည်း ထွက်လာခဲ့ပါပြီ။ ဒီစာထဲမှာ ဘာတွေပါသလဲ။ ၁။ ထိုင်ဝမ်ကို ကျူးကျော်ဖို့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လုံးဝ လက်မခံ တရုတ်စစ်တပ်ရဲ့ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကျန်ယိုရှီးယားက ထိုင်ဝမ်ကို တိုက်ခိုက်မယ့် အစီအစဉ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ "ဒီစစ်ပွဲသာ ဖြစ်လာရင် တရုတ်လူငယ် သိန်းပေါင်းများစွာ အသက်စတေးရလိမ့်မယ်။ အများစုက ရေလက်ကြားကိုတောင် မဖြတ်နိုင်ခင် ပင်လယ်ထဲမှာ သေဆုံးရလိမ့်မယ်" လို့ သူက သတိပေးထားပါတယ်။ ဒါတင်မကပါဘူး၊ အမေရိကန်နဲ့ မဟာမိတ်တွေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ မြို့ကြီးတွေ...

စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျတဲ့ ထီးချိုင့်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဒုတိယလှိုင်း ပြန်လည်စတင်

 စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ကချင်ပြည်နယ်အစပ်မှာရှိပြီး စစ်ရေးဗျူဟာအရ အလွန်အရေးပါတဲ့ ထီးချိုင့်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့အတွက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက ဇန်နဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၊ မနက် (၅) နာရီဝန်းကျင်လောက်ကစပြီး ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြန်လည်စတင်လိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ နေရာများနှင့် လက်ရှိအခြေအနေ မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်တွေရဲ့ အဆိုအရ တိုက်ပွဲဟာ ထီးချိုင့်တံတားဝန်းကျင်နဲ့ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တချို့မှာ အဓိက ဖြစ်ပွားနေတာပါ။ "ထီးချိုင့်ပြန်စနေပြီ၊ မနေ့က မနက်အစောပိုင်းကတည်းက တံတားဘက်ကို အဓိကထား တိုက်နေတာ၊ မြို့ထဲနေရာတချို့မှာလည်း ပစ်ခတ်မှုတွေရှိတယ်" လို့ မြို့ခံအမျိုးသားတစ်ဦးက အတည်ပြုပြောကြားပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်မှာတော့ လုံခြုံရေးအခြေအနေအရ အင်တာနက်လိုင်းများကို ဖြတ်တောက်ထားပြီး ဒေသခံပြည်သူများမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ ထပ်မံတိမ်းရှောင်နေကြရပါတယ်။ ထီးချိုင့်နဲ့ (၄) ရွာလောက်သာခြားတဲ့ ကသာမြို့နယ်ဘက်ကနေလည်း လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်သံတွေကို နေ့ရောညပါ ကြားနေရကြောင်း ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။ တစ်ကျော့ပြန် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ထီးချိုင့်မြို့ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်းက ပထမအကြိမ် မြို့သိမ်းတိ...

မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တရားဝင်ကြေညာ

မြန်မာစစ်ကောင်စီက ကျင်းပရန် ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲများကို အာဆီယံအဖွဲ့ကြီးအနေဖြင့် အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက ယနေ့ (ဇန်နဝါရီ ၂၉) တွင် တရားဝင် အတည်ပြု ပြောကြားလိုက်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ စီဘူး (Cebu) မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး (ASEAN Foreign Ministers' Retreat) အပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Theresa Lazaro က ထိုသို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အသိအမှတ်မပြုကြောင်း အတည်ပြုချက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း သတင်းထောက်တစ်ဦးက အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုသည်မှာ မှန်ကန်ပါသလားဟု မေးမြန်းရာတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက "မှန်ပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်အထိ အသိအမှတ် မပြုပါဘူး" ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်စီက အဆင့် ၃ ဆင့်ဖြင့် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်များကိုလည်း အာဆီယံက ထောက်ခံအတည်ပြုထားခြင်း မရှိကြောင်း ဝန်ကြီးက ဆက်လက် ရှင်းလင်းပြောဆိုသည်။ "ကျွန်မတို့အနေနဲ့ အခြေအနေတွေကို လက်တွေ့ကျကျ စောင့်ကြည့်သုံးသ...

ကာနေး၏ ရဲရင့်သော ခြေလှမ်း (သို့မဟုတ်) ထရမ့်နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့တဲ့ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်၏ မဟာဗျူဟာ လောင်းကြေး

  ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် မာ့ခ်ကာနေး (Mark Carney) ဆိုတာ သာမန်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဟားဗတ်နဲ့ အောက်စဖိုဒ်လို ကမ္ဘာကျော်တက္ကသိုလ်တွေကနေ ဘွဲ့တွေရခဲ့သလို၊ ကနေဒါဗဟိုဘဏ်တင်မက အင်္ဂလန်ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးတဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင် တစ်ဦးပါ။ ဒါပေမဲ့ မကြာသေးခင်က ဒါဗို့စ် (Davos) ဖိုရမ်မှာ သူပြောကြားခဲ့တဲ့ "Strategic Autonomy" (မဟာဗျူဟာမြောက် ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်ခွင့်) ဆိုတဲ့ မိန့်ခွန်းကတော့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို ဒေါသအိုးပေါက်ကွဲစေခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နှင့် ကနေဒါကြားက AIP သဘောတူညီချက် ကာနေးဟာ ထရူဒေါလက်ထက်က အေးစက်ခဲ့တဲ့ တရုတ်-ကနေဒါ ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ပြီး ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက် (AIP) ကို ရယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီသဘောတူညီချက်အရ ကနေဒါကထွက်တဲ့ ကနိုလာဆီ၊ အမဲသားနဲ့ ရေထွက်ကုန်တွေ တရုတ်ကို အခွန်သက်သာစွာ တင်ပို့ခွင့်ရသလို၊ တရုတ်ဘက်က သံမဏိနဲ့ အလူမီနီယံတွေကို ပြန်သွင်းယူမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိက အငြင်းပွားစရာဖြစ်လာတာကတော့ ကနေဒါက တရုတ် EV ကား အစီးရေ ၄၉,၀၀၀ ကို အခွန် ၁၀၀% ကနေ ၆.၁% အထိ လျှော့ချပေးလိုက်တာပါပဲ။ ထရမ့်၏ တုန့်ပြန်မှုနှင့် NAFTA အရေး ဒီအချက်ကို အကြောင်းပြပြီး သ...

မင်းအောင်လှိုင်၊ စိုးဝင်း အပါအဝင် စစ်ရာဇဝတ်ကောင် (၆၁) ဦးကို အရေးယူရန် သက်သေအထောက်အထား ခိုင်လုံပြီဟု Fortify Rights ကြေညာ

  (ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်၊ ၂၀၂၆) အကြမ်းဖက်စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယစစ်ခေါင်းဆောင် စိုးဝင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး မြထွန်းဦး အပါအဝင် စစ်တပ်နှင့် ရဲအရာရှိ (၆၁) ဦးကို စစ်အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုများ (Crimes against Humanity) အတွက် စွဲချက်တင် အရေးယူနိုင်ရန် ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများ ရရှိထားပြီဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Fortify Rights က တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ "လုံခြုံရာအရပ် ကင်းမဲ့နေခြင်း" အစီရင်ခံစာ Fortify Rights သည် ဇန်နဝါရီလ (၂၄) ရက်နေ့တွင် "Nowhere is Safe" (လုံခြုံရာအရပ် ကင်းမဲ့နေခြင်း) ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစီရင်ခံစာသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအထိ (၆) လတာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်များက ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပြည်သူများအပေါ် အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းမှုများကို အဓိကထား စုံစမ်းစစ်ဆေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများ အစီရင်ခံစာတွင် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို သက်သေပြနိုင်ရန် အောက်ပါအချက်အလက်များကို စုဆောင်းထားကြောင်း သိရသည်- မျက်မြင်သက်သေများနှင့် အသက်...

တရုတ်သတင်းပေးမှ ဖမ်းရဲတဲ့ စစ်တပ် - အချုပ်အခြာအာဏာ ရောင်းစားခံလိုက်ရပြီလား? (သို့မဟုတ်) "မူးယစ်ဆေးဝါး နိုင်ငံရေး" နောက်ကွယ်က အမှန်တရား

 ဒီရက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက "ရှမ်းမြောက်မှာ မူးယစ်ဆေးဝါးတွေ ဖမ်းမိပါတယ်" လို့ ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ထုတ်ပြန်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ တိုင်းပြည်အတွက် အင်မတန် အရှက်ရစရာကောင်းပြီး ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဝန်ခံချက်တစ်ခု ပါဝင်နေတာကို ပရိသတ်ကြီး သတိထားမိကြပါသလား။ (ခန္ဓာကိုယ်စာပိုဒ် - ၁: ၁၂ ဘီးကားကြီးတွေ ဘယ်လိုပျောက်နေလဲ?) မူးယစ်ဆေးဝါး (အထူးသဖြင့် Ice/Meth) ချက်လုပ်ဖို့အတွက် Acid, Caffeine နဲ့ Pseudoephedrine လိုမျိုး ဓာတုဆေးဝါး (Precursor Chemicals) တွေ အများကြီး လိုပါတယ်။ ဒါတွေကို ကျောပိုးအိတ်နဲ့ သယ်လို့မရပါဘူး။ ၁၂ ဘီးကားကြီးတွေနဲ့ တန်ချိန်ထောင်ချီ သယ်ယူရတာပါ။ မေးစရာရှိတာက - တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ်ကနေ ဝင်လာတဲ့ ဒီကားကြီးတွေဟာ စစ်တပ်ရဲ့ စစ်ဆေးရေးဂိတ်ပေါင်းများစွာကို ဘယ်လိုဖြတ်သန်းလာလဲ။ ကြက်သွန်တစ်ပိဿာ သယ်ရင်တောင် စစ်ဆေးနေတဲ့ ဂိတ်တွေက ဒီကားကြီးတွေကို "မမြင်တာလား"၊ "မမြင်ချင်ယောင် ဆောင်ပေးတာလား"။ ဒါဟာ "Green Channel" လို့ခေါ်တဲ့ လမ်းဘေးကောက်ခွန်စားပြီး လွှတ်ပေးထားတဲ့ လမ်းကြောင်းကြီး ရှိနေတယ်ဆိုတာ သက်သေပြနေပါတယ်။ (ခန္ဓာကိုယ်စာပိုဒ် - ၂: တရုတ်ရဲ့ အ...