ICJ တရားခွင်ရောက် ရခိုင်စစ်မြေပြင် - ဂမ်ဘီယာ၏ ဖိအားနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ အကျပ်အတည်း

ရက်စွဲ၊ ၁၆-၁-၂၀၂၆

 ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပြုလုပ်နေတဲ့ ICJ (နိုင်ငံတကာတရားရုံး) ရဲ့ စတုတ္ထမြောက်နေ့ ကြားနာမှုမှာတော့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က စစ်ကောင်စီကို အတော်လေး အကျပ်ရိုက်စေမယ့် သက်သေအထောက်အထားတွေကို တင်ပြသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေ့ တင်ပြချက်တွေဟာ အရင်နေ့တွေကထက် ပိုပြီး တိကျတဲ့အပြင်၊ လက်ရှိ ရခိုင်ပြည်နယ်က စစ်မြေပြင် အခြေအနေတွေနဲ့ပါ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒီနေ့အတွက် အဓိက အာရုံစိုက်ရမယ့် အချက် (၃) ချက်ကို သုံးသပ်တင်ပြပေးပါမယ်။

၁။ ဖေ့စ်ဘုတ်စစ်မျက်နှာမှ လှုံ့ဆော်မှု (Incitement on Facebook)

ဂမ်ဘီယာဘက်က တင်ပြတဲ့ အဓိကသက်သေတစ်ခုကတော့ ဖေ့စ်ဘုတ် (Facebook) ပါ။ စစ်တပ်နဲ့ ဆက်နွယ်နေတဲ့ အကောင့်တွေ၊ Page တွေကနေ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး အမုန်းစကား (Hate Speech) တွေ ဖြန့်ဝေခဲ့တာကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

• "ဓားသွေးထားကြ" - အထူးသဖြင့် "အိမ်မှာရှိတဲ့ ဓားတွေကို သွေးထားကြ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးပြီး လူမျိုးရေးပဋိပက္ခဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့တဲ့ အထောက်အထားတွေကို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ သာမန် စကားအသုံးအနှုန်းမဟုတ်ဘဲ ဂျီနိုဆိုက် (လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု) ဖြစ်အောင် တွန်းအားပေးတဲ့ လုပ်ရပ် (Public Incitement) ဖြစ်ကြောင်း တရားရုံးကို လျှောက်လဲခဲ့ပါတယ်။

၂။ ရခိုင်စစ်မြေပြင်မှ "လူသားဒိုင်း" သက်သေများ

ဒါကတော့ ဒီနေ့ရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အချက်ပါပဲ။ လက်ရှိ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ တိုက်ပွဲတွေအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ရိုဟင်ဂျာတွေကို အတင်းအဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းတာ၊ ရှေ့တန်းပို့တာနဲ့ လူသားဒိုင်း (Human Shields) အဖြစ် အသုံးပြုနေတဲ့ ကိစ္စတွေကို ဂမ်ဘီယာက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

• ဒါဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်က ICJ က ချမှတ်ခဲ့တဲ့ "ကြားဖြတ်အမိန့် (Provisional Measures)" တွေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အမိန့်ထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ထပ်မံထိခိုက်နစ်နာအောင် မလုပ်ဖို့ တားမြစ်ထားပေမဲ့၊ လက်တွေ့မြေပြင်မှာတော့ ပိုဆိုးတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖန်တီးနေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။

၃။ စစ်ကောင်စီ၏ အကျပ်အတည်း

ဒီသက်သေအထောက်အထားတွေဟာ စစ်ကောင်စီအတွက် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်မှာ ဖြေရှင်းရ အတော်ခက်မယ့် အနေအထား ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဖေ့စ်ဘုတ်က ပေးပို့တဲ့ Data တွေနဲ့ မြေပြင်က သတင်းအချက်အလက်တွေ တိုက်ဆိုင်နေတာကြောင့် "ငြင်းရခက်၊ ဝန်ခံရခက်" အခြေအနေကို ရောက်ရှိနေပါတယ်။

ဒီနေ့ တင်ပြချက်တွေအရ ဂမ်ဘီယာဟာ ဥပဒေကြောင်းအရရော၊ မြေပြင်လက်တွေ့ အခြေအနေအရပါ စစ်ကောင်စီကို ဖိအားပေးနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ လာမယ့်ရက်တွေမှာ မြန်မာဘက်က ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်သလို၊ တရားရုံးတော်ကရော ဒီသက်သေတွေကို ဘယ်လောက်အထိ အလေးထား စဉ်းစားမလဲဆိုတာက အမှုရဲ့ အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

During the 4th day of the ICJ (International Court of Justice) hearings held in January 2026, The Gambia presented evidence that places the Military Council in a significantly difficult position. The submissions today were not only more precise than previous days but were also directly linked to the current battlefield situation in Rakhine State.

We will analyze and present the (3) main points to focus on for today.

1. Incitement on Facebook One of the key pieces of evidence presented by The Gambia was Facebook. They pointed out the dissemination of Hate Speech targeting the Rohingya through accounts and pages linked to the military.

• "Sharpen your knives" – Specifically, they presented evidence of phrases like "Sharpen the knives you have at home" being used to incite racial conflict. They argued to the Court that this was not merely casual language, but an act of Public Incitement pushing towards Genocide.

2. Evidence of "Human Shields" from the Rakhine Battlefield This is the most critical point of the day. The Gambia highlighted that within the ongoing battles in Rakhine State, Military Council troops are forcibly recruiting Rohingya, deploying them to the frontlines, and using them as Human Shields.

They argued that this constitutes a blatant violation of the "Provisional Measures" issued by the ICJ in 2020. While the order explicitly prohibited further harm to the Rohingya, they accused the military of creating even worse conditions on the ground.

3. The Military Council's Dilemma These pieces of evidence place the Military Council in a position that is extremely difficult to defend on the international stage. Particularly because the data provided by Facebook corroborates the information from the ground, they have reached a state where it is "difficult to deny, yet difficult to admit."

Based on today's presentations, The Gambia is applying pressure on the Military Council both legally and through on-the-ground realities. We will have to watch how the Myanmar side responds in the coming days, and the extent to which the Court weighs this evidence could become the deciding factor of the case.